Mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ikibazo cy’Abatutsi bakomeje gufatwa nk’abanyamahanga ni kimwe mu bibazo by’amateka byakomeje guteza impaka, amakimbirane ndetse n’intambara zimaze imyaka myinshi.
Nubwo benshi muri bo bavuga ko bavukiye muri Congo kandi ko imiryango yabo ihamaze ibisekuru byinshi, hari abakomeje kubashidikanyaho no kubafata nk’abafite inkomoko hanze y’igihugu.
Amateka agaragaza ko bamwe mu baturage bavuga Ikinyarwanda bageze mu duce twa Kivu mu bihe bitandukanye, bamwe bahageze mbere y’ubukoloni, abandi baza mu gihe cy’ubukoloni bw’Ababiligi bashakaga abakozi mu buhinzi n’ubworozi.
Ibi byatumye ikibazo cyo kumenya neza inkomoko n’ubwenegihugu bw’ayo matsinda kiba kimwe mu byakomeje guteza impaka kugeza n’ubu.
Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, ibintu byarushijeho gukomera.
Abantu babarirwa muri za miliyoni bahungiye muri Congo, barimo impunzi zisanzwe n’abari abasirikare cyangwa abarwanyi.
Ibi byatumye bamwe mu Banyekongo batangira kurebera hamwe Abatutsi bose nk’abafite aho bahuriye n’u Rwanda, nubwo benshi muri bo bari basanzwe ari abaturage ba Congo.
Mu myaka yakurikiyeho, imitwe yitwaje intwaro itandukanye, harimo n’iyavugaga ko iharanira uburenganzira bw’Abatutsi bo muri Congo, yakomeje kuvuka no kurwana.
Abatavuga rumwe na yo bavuga ko iyo mitwe yakunze gukoreshwa mu nyungu za politiki n’iz’ibihugu byo mu karere, ibintu byatumye abaturage benshi barushaho gushidikanya ku bwizerwe bw’Abatutsi bamwe.
Ku ruhande rw’Abatutsi bo muri RDC, bavuga ko ikibazo cyabo atari icya politiki cyangwa ibihugu byo hanze, ahubwo ko ari ikibazo cyo kutemerwa nk’Abanyekongo bafite uburenganzira bungana n’ubw’abandi.
Bagaragaza ko mu bihe bitandukanye bamwe bagiye bangirwa imyanya ya politiki, bagatotezwa cyangwa bakibasirwa n’amagambo y’urwango abashinja kuba abanyamahanga.
Abasesenguzi bavuga ko ikibazo cy’ubwenegihugu muri RDC kidakwiye kureberwa gusa mu ndorerwamo y’umutekano.
Bemeza ko hari amateka maremare y’amakimbirane ashingiye ku butaka, ubuyobozi bw’inzego z’ibanze, amoko n’umutungo kamere, byose bikaba byaragiye bivanga n’ikibazo cy’inkomoko y’abaturage bamwe.
Uyu munsi, nubwo Itegeko Nshinga rya RDC ryemera ko abaturage bose bujuje ibisabwa ari Abanyekongo, impaka ku Banyarwanda bo muri Congo n’Abatutsi bo mu Burasirazuba bw’igihugu ziracyakomeje.
Ni ikibazo gikunze kugaruka mu biganiro bya politiki, mu matora ndetse no mu makimbirane yitwaje intwaro.
rwandatribune.rw