Umwaka umwe urashize u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) bisinye Amasezerano ya Washington yari agamije guteza imbere amahoro n’umutekano mu karere, ariko raporo nshya ya Peace Agreement Barometer (PAB) igaragaza ko byinshi mu byari byaremejwe bitarashyirwa mu bikorwa.
Iyo raporo ivuga ko ishyirwa mu bikorwa ry’aya masezerano rigeze kuri 35% gusa, bivuze ko hafi 65% by’ibyari byumvikanyweho bikiri inyuma, cyane cyane ibijyanye no kugarura umutekano mu burasirazuba bwa RDC no gukemura ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro.
Ni iki Amasezerano ya Washington yari agamije?
Aya masezerano yasinywe ku wa 27 Kamena 2025 n’abaminisitiri b’ububanyi n’amahanga b’u Rwanda na RDC, nyuma aza gushyigikirwa n’abakuru b’ibihugu byombi.Yari agamije:
Kugabanya umwuka mubi hagati y’u Rwanda na RDC;
Kugarura amahoro n’umutekano mu burasirazuba bwa RDC;
Gushyiraho uburyo bwo guhangana n’imitwe yitwaje intwaro, harimo FDLR;
Guteza imbere ubufatanye mu bukungu n’ishoramari hagati y’ibihugu byombi.
Ibikorwa bike ni byo byagezweho
Raporo ya PAB igaragaza ko mu bikorwa 30 byari byarateganyijwe, bike ari byo bimaze kurangira.
Ibyagezweho ahanini birebana no gushyiraho inzego zikurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano no kunoza ubufatanye hagati y’impande zombi mu rwego rwa dipolomasi.
Icyakora, ibikorwa byari bitegerejwe ku rwego rw’umutekano n’ibigaragara ku butaka biracyari inyuma cyane.
Ibikomeje kudindiza ishyirwa mu bikorwa
Raporo igaragaza ko hari impamvu nyinshi zakomeje gutinza ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano, zirimo:
Imirwano ikomeje mu burasirazuba bwa RDC;
Gushinjanya hagati y’impande zitandukanye kutubahiriza agahenge;
Gutinda gushyira mu bikorwa ingamba zari zigamije kubaka amahoro arambye.
Ikibazo cya AFC/M23 kiracyari ingorabahizi
Kimwe mu byari byitezwe ni ugushakira umuti ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro, by’umwihariko FDLR. Gusa ikibazo cya AFC/M23 cyakomeje kuba imwe mu ngingo zikomeye mu biganiro by’amahoro.
Uyu mutwe ntiwari mu basinye Amasezerano ya Washington, ahubwo ibiganiro biwureba byakomereje mu zindi nzira zirimo ibiganiro byabereye i Doha muri Qatar.
Abasesenguzi bavuga iki?
Nk’uko raporo ya PAB ibigaragaza, haracyari icyuho kinini hagati yo gusinya amasezerano ku rwego rwa politiki no kuyashyira mu bikorwa mu buryo bufatika ku buzima bw’abaturage.
Abasesenguzi bemeza ko ejo hazaza h’Amasezerano ya Washington kazaterwa ahanini n’ubushake bwa politiki bw’impande zombi, kongera kubaka icyizere no gushyira mu bikorwa ibyo bemeranyijeho, aho kuguma ku masezerano yanditse gusa.
rwandatribune.rw