U Rwanda rwagiranye na Formula 1 amasezerano y’imyaka 10 yo kwakira isiganwa rya African Grand Prix, rizaba mu ntangiriro z’imyaka ya 2030, nyuma y’uko inzira nshya izaryakirirwamo izaba yubatswe i Bugesera.
Aya makuru yatangajwe ku wa 13 Ukwakira 2026, agaragaza ko Formula 1 igiye kongera gukorera ku mugabane wa Afurika nyuma y’imyaka isaga 30 idahabera isiganwa, kuko irya nyuma ryabereye muri Afurika y’Epfo mu 1993.
Amasezerano y’u Rwanda na Formula 1 yatangajwe mu muhango wabereye i Kigali witabiriwe na Perezida wa Repubulika, Paul Kagame, Umuyobozi Mukuru wa Formula 1, Stefano Domenicali, ndetse na Perezida w’Ishyirahamwe Mpuzamahanga ry’Imodoka (FIA), Mohammed Ben Sulayem.
Isiganwa rizabera i Bugesera
Biteganyijwe ko isiganwa rizabera ku nzira nshya izubakwa mu Karere ka Bugesera, mu Ntara y’Iburasirazuba, hafi y’ahari kubakwa Ikibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Kigali.
Iyo nzira izubakwa ku buryo yujuje ibisabwa kugira ngo yakire amarushanwa ya Formula 1, izwiho kugira ibisabwa bikomeye mu bijyanye n’umutekano, imiterere y’inzira n’ibikorwa remezo.
Umushinga wo kuyubaka uri muri gahunda yagutse y’iterambere ry’imikino, ubukerarugendo n’ubucuruzi, iyobowe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Iterambere (RDB).
Igishushanyo mbonera cy’iyo nzira kirimo gutegurwa n’inzobere mu bwubatsi bw’ahakinirwa amarushanwa y’imodoka, hagamijwe gukoresha imiterere y’ubutaka bw’aho izubakwa kugira ngo isiganwa rizabe ririmo imbogamizi ku bashoferi kandi ritange amahirwe meza yo kurikurikira ku bafana.
Formula 1 yatangaje ko isiganwa rya mbere rizaba ari uko ibikorwa byo kubaka iyo nzira birangiye. Nubwo hateganyijwe ko rizatangira mu ntangiriro z’imyaka ya 2030, itariki nyayo ntiratangazwa.
U Rwanda rugiye kugarura Formula 1 muri Afurika
Formula 1 ni shampiyona mpuzamahanga yo gusiganwa mu modoka zihuta cyane, ikurikirwa n’abafana benshi hirya no hino ku isi.
Afurika iheruka kwakira iri rushanwa mu 1993, ubwo isiganwa rya Grand Prix ryabereye ku nzira ya Kyalami muri Afurika y’Epfo. Kuva icyo gihe, uyu mugabane ntiwongeye kugira isiganwa rya Formula 1 muri shampiyona yayo.
Mu gihe u Rwanda rwitegura kuryakira, ruzaba rugiye kwinjira mu mateka y’uyu mukino, ndetse rukazaba kimwe mu bihugu bya Afurika byakiriye iri rushanwa kuva ryatangira mu 1950.
Umuyobozi Mukuru wa Formula 1, Stefano Domenicali, yavuze ko kugarura iri rushanwa muri Afurika ari intambwe ikomeye ku mukino, anagaragaza ko intego ari ugushyiraho ubufatanye burambye buzagira akamaro ku bafana no ku baturage.
Perezida Paul Kagame na we yagaragaje ko kwakira iri rushanwa atari umushinga ugamije iminsi mike y’isiganwa gusa, ahubwo ko u Rwanda rwifuza ko ryazatanga inyungu zirambye zirimo guteza imbere ubumenyi, guhanga imirimo, ubukerarugendo n’amahirwe y’ubucuruzi.
Kwakira Formula 1 bishobora gufasha u Rwanda gukurura ba mukerarugendo, abashoramari n’abandi bashyitsi bitabira amarushanwa akomeye mpuzamahanga.
Abafana bazajya baturuka mu bihugu bitandukanye bashobora kongera ibikorwa by’amahoteli, ubwikorezi, amafunguro n’izindi serivisi zijyanye n’ubukerarugendo.
Umushinga kandi uteganyijwe gutanga amahirwe y’akazi no kongera ubumenyi mu bijyanye n’imodoka, ikoranabuhanga no gutegura ibirori mpuzamahanga.
Icyakora, ingano y’inyungu z’ubukungu zizava muri uyu mushinga izaterwa n’uko uzashyirwa mu bikorwa, amafaranga uzatwara, uburyo ibikorwa remezo bizakoreshwa no mu gihe nta siganwa riri kuba.
Nubwo amasezerano y’imyaka 10 yamaze gutangazwa, isiganwa rya mbere ntirifite itariki ntakuka. Rizategereza ko inzira ya Bugesera yubakwa kandi ikuzuza ibisabwa byose kugira ngo yemererwe kwakira Formula 1.
U Rwanda rwiteze ko uyu mushinga uzarufasha kurushaho kumenyekana ku rwego mpuzamahanga, guteza imbere ubukerarugendo no gufungura andi mahirwe y’ishoramari, mu gihe Afurika na yo yitegura kongera kugaragara kuri gahunda y’amarushanwa akomeye ya Formula 1.
Rwandatribune.rw