Masisi, Kivu y’Amajyaruguru Abaturage bari baravuye mu byabo kubera imirwano batangiye gusubira buhoro buhoro mu bice bitandukanye bya Teritwari ya Masisi, nyuma y’iminsi mike y’agahenge. Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye z’aho avuga ko uku gutaha kw’abaturage kwatangiye kugaragara kuva ku wa Kane tariki ya 15 Ukwakira 2026.
Uku gusubira mu byabo kwabanje kugaragara mu matsinda ya Ufamandu ya Mbere, Ufamandu ya Kabiri na Nyamaboko ya Kabiri. Abaturage bagaruka cyane cyane mu duce twa Remeka, Biolo, Bitoyi na Katuunda.
Abahagarariye sosiyete sivile muri ako gace bavuga ko imiryango myinshi iri gutaha yari imaze igihe kirenga amezi abiri yaravuye mu byayo. Iyo miryango yari yarahungiye cyane cyane mu gace ka Waloa Loanda, muri Teritwari ya Walikale, ishakayo umutekano nyuma y’imirwano yari imaze igihe ibera mu bice bitandukanye bya Masisi.
Nubwo abaturage batangiye gusubira mu byabo, sosiyete sivile ivuga ko umutekano ukiri muke kandi ko hakenewe ubushishozi. Ku wa Kane mu gitondo, imidugudu ya Musimba na Shovu yibasiwe n’ibitero by’indege zitagira abapilote zitwara ibisasu, ibitero byavuzwe ko byagabwe na FRN/M23.
Ibi byongeye kugaragaza ko nubwo hari agahenge mu bice bimwe na bimwe, ikibazo cy’umutekano kitarakemuka burundu. Sosiyete sivile yasabye abaturage n’imiryango iri gutaha kwitwararika, mu gihe ibikorwa by’umutekano bikomeje kuba ikibazo mu bice bimwe bya Teritwari ya Masisi.
Mu gihe cy’imirwano, bamwe mu baturage bahunze basize imitungo yabo mu byabo. Sosiyete sivile ivuga ko imwe muri iyo mitungo yangijwe cyangwa igasahurwa.
Ikibazo kandi ntikigarukira ku mitungo. Ibigo nderabuzima na byo biracyafite ibibazo byo kubona imiti n’ibindi bikoresho by’ingenzi bikenerwa mu kuvura abaturage.
Ikigo nderabuzima cya Biolo ni kimwe mu bivugwa ko gifite ikibazo cyo kubura imiti y’ingenzi. Ibi bishobora kongera ibibazo ku miryango iri gusubira mu byayo, cyane cyane ku barwayi ndetse n’abakeneye serivisi z’ubuvuzi bwihutirwa.
Abaturage batangiye gutaha basabwa kandi kubona ubufasha bw’ibanze, burimo ubuvuzi, ibiribwa n’ibindi bikoresho bya ngombwa kugira ngo bashobore kongera gutangira ubuzima mu byabo.
Hagati ya Nyakanga n’intangiriro z’Ukwakira 2026, imirwano yakunze kuba hagati ya FRN, yari isanzwe izwi nka AFC/M23, n’abarwanyi ba Wazalendo bafatanya n’ingabo za FARDC.
Iyo mirwano yageze mu bice byinshi bya Katoyi, muri chefferie ya Bahunde ndetse no mu gice cya Ziralo, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo.
Imirwano yakurikiyeho yatumye imiryango myinshi iva mu byayo, ishaka ubuhungiro mu bindi bice byegereye aho yari ituye. Bamwe muri bo bamaze ibyumweru cyangwa amezi hanze y’ingo zabo.
Ubu, nyuma y’igihe cy’agahenge, hari bamwe batangiye gusubira mu byabo. Gusa, kuba umutekano ukiri muke ndetse n’ibikorwa remezo bimwe byarangiritse bituma iki gikorwa cyo gutaha gikomeza gukorwa mu buryo bwitondewe.
Sosiyete sivile isaba ko abaturage batashye ndetse n’abateganya gutaha bahabwa ubufasha bwihutirwa, mu gihe inzego bireba zikomeza gukurikirana umutekano no kureba niba abaturage bashobora gusubira mu byabo nta zindi mpungenge.
Kugeza ubu, ikibazo cy’abaturage bavuye mu byabo kubera imirwano kiracyari kimwe mu bibazo by’ubutabazi bikomeye muri bimwe mu bice bya Kivu y’Amajyaruguru, mu gihe abaturage benshi bategereje ko umutekano wagaruka ku buryo burambye kugira ngo basubire mu buzima busanzwe.
BARAKA Esther
Rwandatribune.rw