Itorero Angilikani mu Rwanda rigiye gutangira igice gishya cy’ubuyobozi, mu gihe Umushumba mushya agiye kuriyobora asanga hari ibibazo bitandukanye bisaba ibisubizo birambye.
Mu bibazo bizamuhangayikisha harimo iby’imiyoborere byagaragaye muri Diyosezi ya Shyira, icyizere hagati y’abakirisitu n’abayobozi, imicungire y’umutungo w’Itorero, ndetse n’impinduka n’amacakubiri akomeje kugaragara mu muryango mugari w’Abangilikani ku isi.
Umushumba mushya asimbuye Arikiyepisikopi Laurent Mbanda, wari umaze imyaka ayoboye Itorero Angilikani mu Rwanda, akaba asize hari ibibazo by’imiyoborere bikiri kuvugwaho.
Shyira: Diyosezi imaze igihe idafite Musenyeri
Kimwe mu bibazo bikomeye Umushumba mushya azahura na byo ni icya Diyosezi ya Shyira, imwe muri Diyosezi zikomeye z’Itorero Angilikani mu Rwanda.
Iki kibazo cyafashe intera mu gihe cy’ubuyobozi bwa Musenyeri Samuel Mugisha Mugiraneza, wagiye ashinjwa ibibazo bijyanye n’imiyoborere n’imicungire y’umutungo wa Diyosezi.
Mugisha yabanje guhagarikwa ku buyobozi, nyuma yegura ku mwanya wa Musenyeri ku wa 29 Ugushyingo 2024.
Ku wa 21 Mutarama 2025, Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha, RIB, rwaramufashe rumukurikiranyeho ibyaha bifitanye isano n’imicungire y’umutungo.
Urubanza rwe rwakurikiwe n’impaka, cyane cyane nyuma y’amakuru yavuguruzanyaga ku cyemezo cy’urukiko.
Nyuma, ubuyobozi bw’Itorero Angilikani mu Rwanda bwamaganye amakuru yari yatangajwe avuga ko Mugisha yagizwe umwere, busobanura ko ahubwo yari yakatiwe igifungo cy’imyaka itatu n’amezi atandatu.
Mu bujurire, igihano cyagumishijweho, ariko igice kinini cyacyo kirasubikwa, bituma Mugisha arekurwa nyuma yo kuba yari amaze igihe gihagije muri gereza.
Nubwo ibyo byabaye, ikibazo cy’ubuyobozi bwa Diyosezi ya Shyira nticyahise kirangira.
Kugeza ubu, Diyosezi iracyategereje Musenyeri mushya.
Mu ntangiriro za 2026, Sinode ya Shyira yari imaze kwemeza abakandida babiri bazatorwamo Musenyeri mushya.
Icyakora, kuba uwo mushumba atarashyirwaho byakomeje gutera kwibaza ku mpamvu iri gutinza iryo hitamo ndetse n’igihe Diyosezi izongera kugira umuyobozi wayo wuzuye.
Ikibazo gikomeye Umushumba mushya azasanga muri Shyira si ukumenya gusa uzasimbura Mugisha.
Ahubwo ni ukongera kubaka icyizere cyangiritse hagati y’abayobozi n’abakirisitu, ndetse no mu nzego zitandukanye z’Itorero.
Mu gihe cy’amakimbirane, bamwe mu bayobozi n’abakirisitu bagiye bagaragaza ko batishimiye uburyo ikibazo cyakemuwemo.
Hari kandi abayobozi bakuru b’Itorero banenze uburyo ubuyobozi bwari bwakemuye icyo kibazo.
Ku rundi ruhande, ubuyobozi bw’Itorero bwagiye busobanura ko ibyemezo byafashwe kuri Mugisha byari bigamije gukemura ibibazo by’imiyoborere, imicungire y’umutungo no kubazwa inshingano.
Bityo, Umushumba mushya azaba afite inshingano yo kwegera impande zitandukanye, kumva ibibazo byazo no gushyiraho uburyo bwizewe bwo gukemura amakimbirane, aho kugira ngo ibibazo by’imiyoborere bikomeze kuba intandaro y’amacakubiri.
Laurent Mbanda n’umurage w’ubuyobozi asize
Laurent Mbanda afite umwanya wihariye muri iki kibazo kuko mbere yo kuba Arikiyepisikopi yari Musenyeri wa Shyira.
Ni we wasimbuwe na Samuel Mugisha, kandi ni we wari uyoboye Itorero Angilikani mu Rwanda mu gihe amakimbirane yo muri Shyira yafashe intera.
Hari abagiye bavuga ko uburyo ikibazo cya Mugisha cyakemuwemo bwagize uruhare mu gukomeza amacakubiri muri Diyosezi.
Icyakora, ibyo ni ibitekerezo n’ibirego by’abantu bamwe, kandi ntibihagije kuvuga ko Mbanda ari we wateje ibyo bibazo cyangwa ko yabiteguye.
Ku rundi ruhande, ubuyobozi bw’Itorero bwagiye bushimangira ko ikibazo cyari gifite aho gihuriye n’imiyoborere, imicungire y’umutungo no kubazwa inshingano.
Umushumba mushya azaba rero agomba kureba niba ashobora gushyira iherezo kuri iki gice cy’amakimbirane, kugira ngo Shyira itongera kuba isoko y’impaka zikomeye z’imbere mu Itorero.
Ifungwa ry’insengero na ryo ni ikindi kibazo
Ikindi kibazo Umushumba mushya azasanga ni ingaruka z’igenzura ry’insengero ryakozwe na Leta y’u Rwanda.
Mu 2024, Leta yafunze ahantu henshi hasengerwa kubera kutuzuza ibisabwa birimo umutekano w’inyubako, isuku, iyandikwa n’ibindi biteganywa n’amategeko.
Iri genzura ryagize ingaruka no ku matorero Angilikani.
Ibi bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’amatorero, cyane cyane ku bijyanye n’ahakorerwa ivugabutumwa, imitungo y’Itorero, amafaranga akusanywa mu bakirisitu, ndetse n’ubushobozi bwo kwishyura abakozi no kuvugurura inyubako.
Umushumba mushya azaba agomba gufasha Itorero gukomeza kubahiriza ibisabwa n’amategeko, ariko nanone akareba uko insengero zafunzwe zakongera gutunganywa no gukomeza kwakira abakirisitu.
Ibibazo Umushumba mushya azasanga mu Rwanda si ibirebana n’Itorero ubwaryo. No mu muryango mugari w’Abangilikani ku isi hakomeje kugaragara impaka zikomeye zishingiye ku myemerere, imiterere y’ubuyobozi ndetse n’ibibazo birebana n’imibanire y’abaryamana bahuje ibitsina.
Ibihugu byinshi byo muri Afurika, birimo u Rwanda, Uganda na Nigeria, byakomeje gushyigikira inyigisho gakondo zishingiye kuri Bibiliya, mu gihe amatorero yo mu bihugu bimwe by’u Burayi na Amerika yafashe imyanzuro itandukanye kuri bimwe muri ibyo bibazo.
Ibi byatumye GAFCON, ihuriro ry’Abangilikani bashyigikira kubungabunga inyigisho gakondo, rirushaho kugira ijwi rikomeye.
U Rwanda na rwo rufite umwanya muri izi mpaka, cyane cyane binyuze mu ruhare rwa Laurent Mbanda muri GAFCON.
Icyakora, kuvuga ko Abangilikani bo muri Afurika bamaze gutandukana na Canterbury byaba ari ugukabya. Ahubwo hari amakimbirane n’impaka zikomeye ku miterere y’ubuyobozi bwa Anglican Communion ndetse n’uruhare Archbishop of Canterbury akwiye kugira muri uwo muryango.
Umushumba mushya azaba agomba gukomeza guhagararira inyigisho n’inyungu z’Itorero Angilikani mu Rwanda, ariko nanone akamenya uko arihuza n’impinduka n’impaka bikomeje kugaragara ku rwego mpuzamahanga.
Mu bibazo byose Umushumba mushya azasanga, Shyira ishobora kuba ikizamini cya mbere kandi gikomeye.
Diyosezi imaze igihe mu bibazo by’imiyoborere, aho Musenyeri wayo wa nyuma yaravuye ku mwanya we, akaza gukurikiranwa n’ubutabera, kandi kugeza ubu Diyosezi ikaba itarongera kubona Musenyeri mushya.
Icyo abakirisitu bazaba bategereje ntikizaba izina ry’umuntu gusa.
Bazaba bategereje ituze, ubwiyunge n’ubuyobozi bushobora kongera kububakamo icyizere.
Umushumba mushya azaba agomba kandi kwerekana ko impinduka mu buyobozi atari ugusimbura umuntu gusa, ahubwo ko ari amahirwe yo gukemura ibibazo bimaze igihe bibangamira ubumwe n’imikorere myiza y’Itorero.
Ikibazo gikomeye kizaba iki:
Ese Umushumba mushya azashobora kugarura ituze muri Shyira, kongera icyizere hagati y’abakirisitu n’abayobozi, kunoza imiyoborere n’imicungire y’umutungo w’Itorero, ndetse niba azagaragaza ijwi ry’u Rwanda mu mpinduka zikomeye ziri kuba mu Bangilikani ku isi?
Igisubizo cy’iki kibazo ni cyo kizerekana niba Itorero Angilikani mu Rwanda ryinjiye gusa mu gihe gishya cy’ubuyobozi, cyangwa niba rigiye no mu gihe gishya kirangwa n’ubwiyunge, kubaka icyizere no kuvugurura imiyoborere.
Mwizerwa Ally
Rwandatribune.rw