Paul Barril, wahoze ari umujandarume w’u Bufaransa wavuzwe mu iperereza ku ruhare ashobora kuba yaragize mu gufasha abakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, yapfuye afite imyaka 80, ataraburanishwa ku kirego cy’ubufatanyacyaha muri Jenoside yaregwaga.
Amakuru yatangajwe n’ikinyamakuru Le Monde ku wa 21 Ukwakira 2026, avuga ko Barril yapfuye ku mugoroba wo ku wa 20 Ukwakira 2026.
Urupfu rwe rwongeye kwibutsa ikibazo cy’ubutabera ku birego byari bimaze imyaka myinshi bikurikiranwa n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu.
Umuryango w’Abanyarwanda baba mu Bufaransa wagaragaje ko ubabajwe n’uko Barril yapfuye atagejejwe imbere y’ubutabera, nubwo mu 2013 hari hatanzwe ikirego gisaba ko akurikiranwa ku ruhare yashinjwaga muri Jenoside yakorewe Abatutsi.
Uyu muryango wavuze ko uzakomeza guharanira ko ukuri kumenyekana n’uko ubutabera butangwa ku bazize Jenoside yakorewe Abatutsi, abayirokotse ndetse n’ibisekuru bizaza.
Ku wa 24 Kamena 2013, imiryango itatu yo mu Bufaransa, ari yo Survie, Ihuriro Mpuzamahanga ry’Imiryango iharanira Uburenganzira bwa Muntu (FIDH) na Ligue des droits de l’homme (LDH), yatanze ikirego kuri Paul Barril isaba ko hakorwa iperereza ku cyaha cy’ubufatanyacyaha muri Jenoside yakorewe Abatutsi.
Icyo kirego cyari gishingiye, mu bindi, ku masezerano Barril yashinjwaga kuba yaragiranye na Jean Kambanda, wari Minisitiri w’Intebe wa Guverinoma y’Abatabazi, ku wa 28 Gicurasi 1994.
Ayo masezerano yavugwagamo gutanga intwaro n’amasasu, ndetse no gutanga amahugurwa n’ubufasha mu bya gisirikare. Ibyo byari mu gihe Jenoside yakorewe Abatutsi yari ikomeje, kandi Umuryango w’Abibumbye wari warafashe icyemezo cyo kubuza itangwa ry’intwaro mu Rwanda.
Imiryango yatanze ikirego yasabaga ko hakorwa iperereza ryimbitse kugira ngo hamenyekane uruhare Barril yaba yaragize n’ingaruka ibikorwa yashinjwaga byagize mu gihe cya Jenoside.
Umubano we n’ubutegetsi bw’u Rwanda bwo hambere
Paul Barril yari umusirikare wa jandarumori y’u Bufaransa waje kumenyekana no mu bikorwa by’umutekano bwite, aho yagiraga umubano n’abakuru b’ibihugu bitandukanye byo muri Afurika.
Mu ntangiriro z’imyaka ya 1990, yari afite aho ahurira n’ubutegetsi bwa Perezida Juvénal Habyarimana. Izina rye ryaje kugarukwaho cyane mu biganiro n’iperereza ku ruhare rw’u Bufaransa mu Rwanda mbere ya Jenoside, mu gihe cyayo na nyuma yayo.
Barril kandi yagiye avugwaho kuba yaragiye mu Rwanda mu gihe cya Jenoside.
Mu 2020, ubwo yabazwaga n’ubutabera bw’u Bufaransa ku birego bifitanye isano n’iperereza ku ihanurwa ry’indege ya Habyarimana, yemeye ko yagiye mu Rwanda muri Gicurasi 1994 ari kumwe n’abandi bagabo yari yarashakiye mu kigo cye cy’umutekano cyitwaga Secrets.
Yavuze ko yari yagiye gukora iperereza ku ihanurwa ry’indege ya Habyarimana, ryabaye ku wa 6 Mata 1994 rikaba intandaro y’itangira rya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Icyakora, uruhare nyakuri Barril yaba yaragize mu bikorwa byabaye mu Rwanda rukomeje kuba ikibazo gikomeye mu mateka n’iperereza ku byabaye muri icyo gihe.
Nubwo ikirego cyatanzwe mu 2013 cyatumye hatangira iperereza ry’ubutabera, Barril yatinze kumvwa n’abashinzwe iperereza. Yabajijwe bwa mbere kuri icyo kibazo mu 2020, nyuma y’imyaka irindwi ikirego gitanzwe.
Ishyirahamwe Survie ryigeze kugaragaza ko iperereza ryagiye rigenda buhoro, rikavuga ko uburwayi n’imyaka Barril yari agezemo byari byaratumye bigorana kongera kumubaza.
Urupfu rwe rugaragaza ko atazongera kubazwa n’ubutabera ku birego byari bikimukorwaho iperereza. Icyakora, kuba yapfuye ataraburanishwa ntibisobanura ko ibirego byari byatanzwe byari byahamye cyangwa byarateshejwe agaciro n’urukiko.
Ku miryango yaharaniraga ko akurikiranwa, ikibazo cy’uruhare rw’abanyamahanga bashobora kuba barafashije abateguye cyangwa abashyize mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi iracyasaba ko ukuri kumenyekana.
Umuryango w’Abanyarwanda baba mu Bufaransa wavuze ko uzakomeza guharanira ko ukuri ku byabaye kujya ahagaragara, ubutabera bugahabwa abazize Jenoside yakorewe Abatutsi, abayirokotse ndetse n’abazabakomokaho.
Rwandatribune.rw