Abanyapolitiki n’abandi bayobozi bo mu gace ka Teso, mu Burasirazuba bwa Uganda, basabye Perezida Yoweri Museveni ko hakorwa iperereza ryihuse kandi mu mucyo ku ifungwa rya Lt Gen Peter Elwelu wahoze ari Umugaba Mukuru Wungirije w’Ingabo za Uganda (UPDF), ukurikiranyweho gukekwaho ibikorwa bigamije guhungabanya umutekano w’icyo gihugu.
Ibi byatangajwe na Calvin Echodu, umunyapolitiki ukomeye wo muri ako karere, wavuze ko ifatwa rya Elwelu n’amakuru avuga ko muri Teso hashobora kuba hari umugambi wo guteza imvururu byateye impungenge abaturage n’abayobozi baho.
Echodu yavuze ko kuva inkuru y’ifatwa ry’uyu musirikare wahoze afite ipeti rya jenerali wa liyetona eshatu (Lieutenant General) imenyekanye, yakiriye telefoni nyinshi z’abanyapolitiki n’abandi bantu bafite ijambo muri Teso no mu Burasirazuba bwa Uganda, bamubaza ibiri kuba.
Yasobanuye ko we n’abandi bayobozi batangiye kuganira n’inzego za Leta zibishinzwe kugira ngo bamenye neza impamvu z’ifungwa rya Elwelu n’uburemere bw’ibyo akurikiranyweho. Yanavuze ko bagejeje kuri Perezida Museveni impungenge z’abaturage bo muri ako karere.
Yasabye abaturage gukomeza gutuza mu gihe ibiganiro n’inzego birebwa n’iki kibazo bikomeje, anasaba abantu kwirinda amagambo ashobora guteza ubwoba cyangwa kongera umwuka mubi mu baturage.
Echodu yashimangiye ko hakenewe iperereza ryihuse kandi ritabogamye, kugira ngo ukuri ku birego biregwa Elwelu kumenyekane.
Ifatwa rya Elwelu n’ibirego aregwa
Lt Gen Peter Elwelu yatawe muri yombi ku mugoroba wo ku wa Mbere, tariki ya 2 Ugushyingo 2026, mu Mujyi wa Soroti, nyuma y’iminsi ashakishwa n’inzego z’umutekano.
Umuvugizi w’agateganyo w’Ingabo za Uganda, Colonel Chris Magezi, yavuze ko Elwelu akekwaho kugira uruhare mu bikorwa byo guhungabanya umutekano no gutegura umugambi wo guteza imvururu mu gace ka Teso, akomokamo.
Yavuze ko mu bikoresho inzego z’umutekano zivuga ko zafatiye mu bikorwa byo kumushakisha harimo imbunda 15, imyambaro ya gisirikare n’imodoka ebyiri zo mu bwoko bwa Pick-up. Yongeyeho ko uyu musirikare azashyikirizwa ubutabera.
Icyakora, umuryango wa Elwelu wahakanye ibyo aregwa, uvuga ko atigeze afatwa ku ngufu ahubwo ko yiyishyikirije inzego z’umutekano ku bushake bwe, nyuma yo kugisha inama inshuti n’abakuru.
Umuryango we kandi uhakana ko yaba yarateguraga imyigaragambyo yitwaje intwaro cyangwa umugambi uwo ari wo wose wo guteza imvururu muri Teso.
Imyitwarire y’abaturage yongeye kwibutsa amateka y’intambara
Impungenge z’abayobozi bo muri Teso zishingiye no ku mateka y’ako karere, kigeze kumara igihe kirekire mu bibazo by’umutekano n’ubwigomeke bw’imitwe yitwaje intwaro mu mpera z’imyaka ya 1980 no mu myaka ya 1990.
Ibyo bibazo byagize ingaruka zikomeye ku baturage, birimo kwimurwa mu byabo, kwangirika kw’imitungo no guhungabana kw’imibereho.
Kugeza ubu, igisirikare cya Uganda ntikirashyira ahagaragara ibimenyetso birambuye bigaragaza umugambi uvugwa ko Elwelu yari arimo, ndetse n’aho afungiye n’ibyaha azaregwa mu buryo bwemewe ntibiratangazwa ku mugaragaro.
Elwelu yabaye Umugaba Mukuru Wungirije w’Ingabo za Uganda hagati ya 2021 na 2024, nyuma aza no kuba Umujyanama Mukuru wa Perezida mu bibazo bya Teso na Karamoja.
Ibi bibaye mu gihe umukuru w’Ingabo za Uganda, Gen Muhoozi Kainerugaba, yari amaze iminsi ashinja Elwelu ibikorwa byo kugambanira igihugu no kwegeranya intwaro.
Rwandatribune.rw
