Ikigo cya Afurika gishinzwe kurwanya indwara, Africa CDC, n’abayobozi bashinzwe ubuzima muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) basabye ko habaho ibisobanuro birambuye ku micungire y’amafaranga yagenewe kurwanya icyorezo cya Ebola, nyuma y’uko igenzura ryerekanye icyuho gikomeye mu makuru y’imikoreshereze y’inkunga.
Raporo y’ibiro ntaramakuru Associated Press (AP) yasohotse ku wa Kabiri, tariki ya 20 Ukwakira 2026, ivuga ko abaterankunga bagaragaje ko batanze miliyoni 962 z’amadolari y’Amerika yo gushyigikira ibikorwa byo kurwanya Ebola muri RDC, ariko igenzura ryakozwe rishobora gukurikirana neza imikoreshereze ya miliyoni zisaga 200 gusa.
Ibi bisobanuye ko amafaranga arenga miliyoni 700 z’amadolari atari yabashije gukurikiranwa neza hakurikijwe amakuru yari amaze gutangwa.
Icyakora, kuba amafaranga ataragaragajwe neza mu nyandiko z’igenzura ntibihita byemeza ko yibwe cyangwa yakoreshejwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Umuyobozi mukuru wa Africa CDC, Dr. Jean Kaseya, yari yatangaje impungenge kuri iki kibazo mu kiganiro n’itangazamakuru cyabereye i Kinshasa ku wa 14 Ukwakira 2026.
Igenzura ryakozwe ku bufatanye n’inzego z’ubuzima za RDC ryagaragaje ko umubare muto w’imiryango n’inzego zashyizwe mu bikorwa byo kurwanya Ebola ari yo yari yatanze ibisobanuro bihagije ku mafaranga yakoreshejwe.
Ibi byatumye Africa CDC n’ubuyobozi bwa RDC basaba ko imiryango yakiriye inkunga isobanura amafaranga yahawe, ibikorwa yayakoreshejemo n’aho byakorewe.
Icyo basaba ni uko habaho uburyo bwumvikana bwo gukurikirana amafaranga kuva atanzwe kugeza ageze ku bikorwa by’ubuvuzi n’ubutabazi, kugira ngo hamenyekane niba inkunga igera ku bayigenewe.
Nk’uko AP ibivuga, Leta ya RDC ntiyahawe mu buryo butaziguye amafaranga yose yavuzwe, kuko yanyujijwe mu miryango n’inzego zashyizwe mu bikorwa byo kurwanya icyorezo.
Raporo ivuga kandi ko ubuyobozi bwa RDC bwafashe ingamba zijyanye no kwemerera imiryango ikora ibikorwa by’ubutabazi, mu gihe busaba ko abahawe inkunga batanga ibisobanuro birambuye ku mikoreshereze yayo.
Ibi bibaye mu gihe abakozi bamwe bari ku murongo w’imbere mu kurwanya Ebola bagaragaje ibibazo birimo kutishyurwa ku gihe no gukorera mu buzima bugoye. Ibyo bishobora kubangamira ibikorwa byo gukumira icyorezo no gutanga ubuvuzi ku barwayi.
AP ivuga ko icyorezo cya Ebola giterwa n’ubwoko bwa Bundibugyo cyari kimaze gukwirakwira mu ntara umunani za RDC, kikaba cyari cyanageze mu bihugu bituranye na yo birimo Kenya na Uganda.
Raporo yatangajwe na AP igaragaza ko imibare yari imaze kurenga abantu 9.400 banduye n’abarenga 4.500 bapfuye muri iki cyorezo.
Icyuho mu micungire y’inkunga giteye impungenge kuko amafaranga atangwa agamije gufasha mu bikorwa byo gushaka abarwayi, kubavura, gukurikirana abahuye na bo no gukumira ikwirakwira ry’indwara.
Nubwo bataratangaza ko amafaranga yose atagaragajwe neza yanyerejwe, Africa CDC n’inzego za RDC zisaba ko habaho igenzura rihamye kugira ngo hamenyekane aho amafaranga yagiye n’uko yakoreshejwe.
Rwandatribune.rw