Hasozwa Icyumweru cyo Kwibuka ku Nshuro ya 32 Abanyarwanda Bibukijwe Gukomeza Ubumwe no Kwirinda Ingengabitekerezo ya Jenoside

Florentine Icyitegetse
4 Min Read

Icyumweru cyo Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 cyasojwe kuri uyu wa 13 Mata 2026, Abanyarwanda bongera kwibutswa gukomeza ubumwe, kuyobora neza no guhora maso birinda ingengabitekerezo ishingiye ku macakubiri.

Iki cyumweru cyatangijwe ku mugaragaro tariki ya 7 Mata 2026 ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, gisozwa n’ibikorwa bitandukanye birimo gucana urumuri rw’icyizere, ibiganiro n’ibindi bikorwa byo kuzirikana byabereye hirya no hino mu gihugu.

Umuhango nyamukuru wo gusoza icyumweru cy’icyunamo wabereye ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Rebero, ahashyinguye abanyapolitiki bishwe bazira kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside.

Uyu muhango witabiriwe na Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva, abayobozi batandukanye, abasirikare ndetse n’abahagarariye ibihugu byabo mu Rwanda.

Mu ijambo rye, Senateri Frank Habineza, uvugira Ihuriro ry’Igihugu Nyunguranabitekerezo ry’Imitwe ya Politiki (NFPO), yavuze ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yatewe n’imiyoborere mibi n’imikorere ya politiki ishingiye ku macakubiri.

Yagize ati: “Imiyoborere mibi n’ipolitiki y’amacakubiri byaranze igihugu mbere ya Jenoside byabyaye urwango n’amacakubiri, ari na byo byagejeje kuri Jenoside yahitanye abarenga miliyoni, barimo n’abanyapolitiki twibuka uyu munsi”.

Habineza yagaragaje ko nyuma y’imyaka 32, u Rwanda rwubatse umuco mushya wa politiki ushingiye ku bwuzuzanye, ibiganiro no guteza imbere ubumwe bw’Abanyarwanda, aho bose bafatwa kimwe.

Yongeyeho ati: “Uyu ni wo murongo wa politiki turimo guteza imbere uyu munsi, ugamije gufasha Abanyarwanda gukorera hamwe mu nyungu rusange z’igihugu. Turashimira inzira ya demokarasi twahisemo nk’ishingiro ryo kumvikana hagati yacu”.

Yashimangiye ko uruhare rw’imitwe itavuga rumwe n’ubutegetsi mu Rwanda rugamije gutanga ibitekerezo n’ibisubizo, atari ugusenya ibyagezweho.

Ati: “Nk’abatavuga rumwe na Leta, inshingano zacu ni ugutanga ibitekerezo byubaka no gushaka ibisubizo ku bibazo bihari, duhereye ku mateka yacu agaragaza uko politiki mbi yagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi”.

Yanahamagariye abanyapolitiki kwirinda ingengabitekerezo y’amacakubiri, asaba n’Abanyarwanda bari mu mashyirahamwe arwanya Leta bari mu mahanga gutaha.
Ati: “Aba Banyarwanda bagomba gutaha kuko mu gihugu hari amahoro.

Dukorere hamwe twubaka igihugu cyacu kandi twirinde ingengabitekerezo ya Jenoside”.

Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Dr. Jean-Damascène Bizimana, yagarutse ku mizi ya Jenoside, agaragaza uko ingengabitekerezo ya “Hutu Power” yubatswe, igakwirakwizwa ikanashyirwa mu bikorwa mbere no mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.

Perezida wa Sena, François-Xavier Kalinda, wari umushyitsi mukuru muri uwo muhango, yavuze ko Jenoside yabaye igisubizo cy’imigambi y’igihe kirekire yateguwe n’abayobozi.

Yagize ati: “Jenoside yakorewe Abatutsi ni umusaruro w’uruhererekane rw’imyanzuro mibi y’abayobozi, yatangiriye ku gihe cy’ubukoloni bushyizeho amacakubiri, igakomereza mu repubulika ya mbere n’iya kabiri zakomeje ivangura ry’Abatutsi”.

Yavuze ko n’Itegeko Nshinga ryo mu 1991, nubwo ryavugaga demokarasi n’uburenganzira bwa muntu, ryari rikigaragaramo imizi y’amacakubiri.

Ati: “Biragaragara ko abanyapolitiki ari bo bateguye, bashyira mu mitwe y’abantu ndetse bashyira mu bikorwa Jenoside n’ingengabitekerezo yayo”.

Yakomeje ashimangira ko kugaragaza uruhare rwabo ari ingenzi mu kurwanya abapfobya Jenoside no kuyihakana, haba mu Rwanda no mu mahanga.

Kalinda yashimiye ingabo zahagaritse Jenoside, anashimira ubuyobozi buriho bwashoboye kongera kubaka ubumwe bw’Abanyarwanda no gushyiraho imiyoborere idaheza.

Yasoje asaba Abanyarwanda gukomeza kuba maso, cyane cyane ku bibazo by’ingengabitekerezo ya Jenoside bifitanye isano n’imitwe nka FDLR ikorera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Ati: “Nk’abayobozi, tugomba gukomeza guteza imbere ubumwe no kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, bikatwibutsa inshingano dufite ku bazadukomokaho”.

 

 

rwandatribune.rw

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *