Umuhuzabikorwa wa politiki wa AFC/M23, Corneille Nangaa, yatangaje ko kaminuza n’amashuri makuru biri mu mijyi ya Goma na Bukavu bizakomeza gukora, nubwo Guverinoma ya RDC yategetse ko ibikorwa by’amasomo bihagarikwa.
Nangaa yavuze ko icyo cyemezo cya Kinshasa ari “icyemezo giteye isoni” kandi ko gishobora kubuza abanyeshuri bo mu burasirazuba bwa RDC uburenganzira bwo kwiga. Yabitangaje ku wa 27 Kanama 2026, nyuma y’uko Minisiteri y’Amashuri Makuru, Kaminuza, Ubushakashatsi n’Ubuhanga ihagaritse ibikorwa by’amasomo muri ibyo bice.
Kinshasa yahagaritse ibikorwa by’amasomo
Mu ibaruwa yo ku wa 20 Kanama 2026 yashyizweho umukono na Minisitiri Marie-Thérèse Sombo, Guverinoma ya RDC yahagaritse ibikorwa by’amasomo n’ibindi bikorwa bijyanye n’uburezi mu mwaka wa 2026–2027, kugeza igihe hazatangwa andi mabwiriza.
Ibyahagaritswe birimo kwiyandikisha no kongera kwiyandikisha, gutanga amasomo, ibizamini, gutanga amanota n’inama zemeza amanota, ndetse n’ibindi bikorwa bishobora gutuma hatangwa impamyabumenyi.
Iki cyemezo kireba ibigo 11 byo muri Goma na Bukavu.
Muri Goma: University of Goma (UNIGOM), ISC-Goma, ISTM-Goma, ISTA-Goma na ISP-Goma.
Muri Bukavu: Official University of Bukavu (UOB), ISC-Bukavu, ISTM-Bukavu, ISP-Bukavu, ISDR-Bukavu na ISAM-Bukavu.
Impamvu Kinshasa yahagaritse ibikorwa
Icyemezo cyaje nyuma y’uko AFC/M23 ishyizeho komite nshya z’ubuyobozi muri zimwe mu mashuri makuru yo muri Bukavu ku wa 12 Kanama.
Kinshasa yamaganye izo mpinduka, ivuga ko ikibazo cy’umutekano n’imiyoborere mishya bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’ibigo, ireme ry’uburezi ndetse n’ukwemerwa kw’impamyabumenyi.
AFC/M23 yo ivuga ko izo mpinduka zigamije kunywanisha imikorere y’ibigo bya Leta, guteza imbere imiyoborere iboneye no kuzamura ireme ry’uburezi.
Nangaa ati uburezi ntibukwiye kuba igikoresho cya politiki
Nangaa yavuze ko uburenganzira bwo kwiga butagomba kuvogerwa, ashimangira ko uburezi budakwiye kuba igikoresho cy’amakimbirane ya politiki cyangwa intambara.
Yavuze ko abanyeshuri badakwiye kwishyura ikiguzi cy’amakimbirane hagati ya Kinshasa na AFC/M23, anatangaza ko iri huriro rizakomeza gushyigikira imikorere ya za kaminuza rigenzura kugira ngo abanyeshuri bakomeze amasomo.
Umuyobozi wungirije wa AFC/M23, Bertrand Bisimwa, na we yari yamaganye icyemezo cya Kinshasa. Yavuze ko AFC/M23 yari yarateguye uburyo bushya bwo gukomeza amasomo, ibizamini no kubika amakuru y’imyigire y’abanyeshuri.
Hari kandi amakuru avuga ko abakozi b’ibyo bigo basabwe gukomeza kujya ku kazi kandi bakizezwa ko imishahara yabo izakomeza kwishyurwa.
Abanyeshuri bari hafi kurangiza amashuri bo bite?
Kinshasa yavuze ko abanyeshuri bari mu mwaka wa nyuma wa 2025–2026 ariko batararangiza ibisabwa bashobora gukomereza ibikorwa byabo bya nyuma mu bindi bigo by’amashuri makuru byemewe n’amategeko.
Ibi bigamije kubarinda gutakaza umwaka wose w’amashuri kubera ihagarikwa ry’ibikorwa muri Goma na Bukavu.
Ariko hakomeje kwibazwa niba impamyabumenyi zatangwa n’ibigo bikomeje gukora ku mabwiriza ya AFC/M23 zizemerwa na Guverinoma ya RDC, kuko Kinshasa ari yo ifite ububasha bwo kwemeza impamyabumenyi z’ibigo bya Leta.
Ikibazo cy’amashuri cyagaragaje umwiryane w’ubutegetsi
Iyi mpaka yongeye kugaragaza ikibazo gikomeye cy’ubutegetsi hagati ya Kinshasa na AFC/M23 ku bice bya Goma na Bukavu.
AFC/M23 igenzura iyo mijyi, mu gihe Guverinoma ya RDC ikomeza kuvuga ko ari ubutaka bwa RDC bugomba kuyoborwa n’inzego za Leta.
Bityo, ikibazo cy’abayobozi ba kaminuza n’ihagarikwa ry’ibikorwa by’amasomo cyahindutse kimwe mu bibazo bigaragaza uwo mwiryane.
Abanyeshuri ni bo bashobora kugira ingaruka zikomeye, zirimo gutakaza umwaka w’amashuri, kudakora ibizamini ku gihe ndetse no kugira impaka ku gaciro k’impamyabumenyi.
Mu gihe ibiganiro bya Doha bikomeje
Ibi bibaye mu gihe Kinshasa na AFC/M23 bikomeje ibiganiro by’amahoro bicumbikiwe na Qatar, bigamije gushakira umuti amakimbirane amaze igihe mu burasirazuba bwa RDC.
Nubwo ibiganiro bikomeje, imiyoborere y’ibigo bya Leta, serivisi za Leta n’ububasha ku bice bigenzurwa na AFC/M23 bikomeje kuba mu bibazo bishobora kugora ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro.
Kugeza ku wa 28 Kanama 2026, Nangaa na AFC/M23 bakomeje kuvuga ko za kaminuza zo muri Goma na Bukavu zigomba gukomeza gukora, mu gihe Kinshasa igishimangira ko ibikorwa byazo bigomba guhagarara.
Rwandatribune.rw
