Amatora yo hagati muri manda ya Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika (Midterm Elections) ateganyijwe ku wa 3 Ugushyingo 2026, ari gukurikiranwa n’abatari bake mu karere k’Ibiyaga Bigari, bitewe n’ingaruka ashobora kugira ku murongo wa politiki y’ububanyi n’amahanga ya Washington, by’umwihariko ku mubano wayo na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu gihe Amerika ikomeje kugira uruhare mu bikorwa bya dipolomasi bigamije gukemura amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC, hari n’amakuru avuga ko abantu bari hafi y’uwahoze ari Perezida wa Congo, Joseph Kabila, bakomeje gushaka uburyo bwo kongera kumugeza ku nzego zikomeye za politiki muri Amerika.
Ibyavuye muri aya matora bishobora kugaragaza uko ubuyobozi bwa Perezida Donald Trump buzakorana na Kongere mu myaka isigaye ya manda ye, cyane cyane ku bibazo birebana n’umutekano, dipolomasi n’umubano wa Amerika n’ibihugu byo muri Afurika.
Ikibazo gikomeye muri aya matora ni ukumenya niba Ishyaka ry’Abarepubulikani (Republicans) rya Trump rizakomeza kugira ubwiganze muri Kongere, cyangwa niba Abademokarate (Democrats) bazabasha kubwigarurira.
Kikaya Bin Karubi mu bikorwa byo gushakira Kabila ubuvugizi muri Amerika
Mu gihe amatora yegereje, amakuru yatangajwe n’inkomoko y’iyi nkuru agaragaza ko Kikaya Bin Karubi, wahoze ari umudipolomate akaba n’umujyanama wa Joseph Kabila mu bya dipolomasi, amaze igihe akora ibikorwa bigamije gushakira uwahoze ayobora RDC abamushyigikira muri politiki ya Amerika.
Bivugwa ko kuva mu 2025, Kikaya yagiye agirana ibiganiro n’abanyapolitiki bo mu mashyaka abiri akomeye muri Amerika, yaba Abarepubulikani n’Abademokarate, agamije kubagezaho ibitekerezo bya Kabila no gushaka ubuvugizi bwamufasha kongera kugira ijambo mu bibazo bya politiki ya Congo.
Ibi bikorwa bivugwa mu gihe Joseph Kabila akomeje kugarukwaho mu biganiro bya politiki muri RDC, cyane cyane nyuma y’ishingwa ry’Ihuriro rya National Resistance Front (FRN), rimaze kugaragara nk’umwe mu bakinnyi bashya mu bibazo bya politiki n’umutekano muri icyo gihugu.
Amerika yagize uruhe ruhare mu kuva kwa Kabila ku butegetsi?
Umubano wa Joseph Kabila na Washington ufite amateka ajyanye n’igitutu Amerika yashyiraga ku butegetsi bwe, isaba ko amatora aba mu gihe cyari cyemeranyijweho.
Mu Ukwakira 2017, Nikki Haley, wari Ambasaderi wa Amerika mu Muryango w’Abibumbye (Loni), yagiriye uruzinduko i Kinshasa, asaba ubutegetsi bwa Kabila kubahiriza gahunda y’inzibacyuho no gutegura amatora bitarenze tariki ya 31 Ukuboza 2018.
Icyo gihe, RDC yari ikiri mu bibazo bya politiki byari byaratewe n’iyongerwa rya manda ya Kabila, nyuma y’uko igihe cye cyo kuyobora igihugu kirangiye mu Ukuboza 2016, amatora ntabe.
Ibyo byari bikubiye mu masezerano ya Saint-Sylvestre yo mu Ukuboza 2016, yari agamije gukemura amakimbirane yari hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo, ndetse no gutegura amatora.Amatora yabaye mu Ukuboza 2018, Joseph Kabila ava ku butegetsi asimburwa na Félix Tshisekedi.
Gusa, amakuru yatangajwe n’inkomoko y’iyi nkuru avuga ko kuva icyo gihe Kabila yakomeje gushaka inzira zo kugera ku nzego zifata ibyemezo muri Amerika, harimo no gukorana n’ibigo byihariye mu bikorwa byo guharanira inyungu za politiki (Lobbying Firms).
Undi muntu uri gukurikiranwa muri ibi bibazo ni Massad Boulos, umujyanama wa Donald Trump ku bibazo bya Afurika akaba n’umukwe we.
Kugeza ubu, Boulos ntaragaragaza ku mugaragaro icyo atekereza ku ishingwa rya National Resistance Front (FRN), ibintu byakuruye amatsiko mu bakurikiranira hafi politiki mpuzamahanga n’ibibazo by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Amerika ifite uruhare rukomeye mu biganiro birebana n’umutekano wa RDC n’imibanire y’ibihugu byo mu karere, ku buryo uko izitwara ku mpinduka nshya za politiki muri Congo bikomeje gukurikiranwa.
Icyakora, kuba Massad Boulos ataragira icyo atangaza ku mugaragaro kuri FRN ntibihagije kugira ngo hafatwe umwanzuro ku mwanya ubutegetsi bwa Trump bufite kuri iryo huriro cyangwa kuri Joseph Kabila.
Kimwe mu bibazo biri kwibazwaho ni niba Abademokarate bagarura ubwiganze muri Kongere ya Amerika, byagira ingaruka ku buryo Washington yitwara ku bibazo bya politiki n’umutekano muri RDC.
Abasesengura politiki mpuzamahanga bagaragaza ko impinduka mu mitwe y’amashyaka agira ubwiganze muri Kongere zishobora gutuma hongerwa ibiganiro no gusuzuma bimwe mu byemezo bya politiki Amerika yafashe mu myaka ishize, birimo ibyerekeye umutekano mu burasirazuba bwa Congo n’umubano wayo n’ibihugu biyikikije.
Nubwo bimeze bityo ariko, gutsinda kw’Abademokarate ntibivuze ko politiki y’ububanyi n’amahanga ya Amerika yahita ihinduka.
Perezida wa Amerika afite ububasha bukomeye mu kuyobora ibikorwa bya dipolomasi n’imibanire n’ibindi bihugu, mu gihe Kongere igira uruhare mu kugenzura ibikorwa by’ubutegetsi, gushyiraho amategeko no kwemeza ingengo y’imari ikoreshwa muri gahunda zitandukanye za Leta.
Bityo, ibyavuye muri aya matora bizatanga ishusho y’imbaraga z’amashyaka muri politiki ya Amerika n’uburyo azakorana mu gufata ibyemezo birebana n’ibibazo mpuzamahanga.
Ku ruhande rwa RDC, amaso akomeje kuba kuri Washington, mu gihe Kinshasa ishaka gukomeza umubano wayo na Amerika, naho abantu bari hafi ya Joseph Kabila bakaba bakomeje kureba uko bashobora kongera kumugeza ku nzego zifata ibyemezo muri icyo gihugu.
Ikibazo gikomeje kwibazwa ni ukumenya niba impinduka zishobora kuba muri Kongere ya Amerika zizagira uruhare mu guhindura uburyo Washington yitwara ku kibazo cya Congo, ndetse n’amahirwe ya Joseph Kabila yo kongera kugira ijambo mu ruhando rwa politiki mpuzamahanga.
Rwandatribune.rw
