GOMA — Mu gihe abaturage bo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bari bafite icyizere ko ibiganiro bya Doha bishobora gutanga umuti ku ntambara imaze imyaka myinshi, amakuru mashya yo kuri uyu wa 12 Kanama 2026 aragaragaza ko inzira y’amahoro ikomeje guhura n’imbogamizi zikomeye.
Amakuru aturuka mu bitangazamakuru mpuzamahanga birimo Reuters n’andi akurikirana ibiganiro bya Qatar avuga ko impande zihanganye, ari zo Leta ya RDC na AFC/M23, zitarabasha kumvikana ku ngingo z’ingenzi zigomba kubanziriza amasezerano ya nyuma yo guhagarika imirwano.
Ibikomeje gutera impaka i Doha
Nk’uko amakuru akurikirana ibyo biganiro abivuga, impaka zikomeye zishingiye ku ngingo zirimo:
Guhagarika imirwano burundu no gushyiraho uburyo bwo kugenzura ko yubahirizwa;
Kurekura abafunzwe ku mpande zombi;
Kugarura ubutegetsi bwa Leta ya RDC mu bice bigenzurwa na AFC/M23;
Uko hazakorwa ikurwaho ry’imitwe yitwaje intwaro no gusubiza abarwanyi mu buzima busanzwe.
Reuters yatangaje ko nubwo hari intambwe zimwe zigeze guterwa mu biganiro byabereye i Doha, impande zombi zikomeje kutavuga rumwe ku buryo ayo masezerano yashyirwa mu bikorwa no ku gihe yagombye gutangira kubahirizwa.
FDLR yongeye kuba ikibazo gikomeye
Ikindi kiri gukurura impaka ni uruhare rw’umutwe wa FDLR mu masezerano y’amahoro yashyigikiwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika hagati y’u Rwanda na RDC.
Amakuru akurikirana ayo masezerano agaragaza ko gusenya FDLR no guhagarika inkunga yose ihabwa imitwe yitwaje intwaro biri mu ngingo z’ingenzi ziteganyijwe. Gusa, uburyo ibyo bizakorwa n’igihe bizatangirira gukurikizwa biracyateza kutumvikana hagati y’impande zombi.
Abasesenguzi bavuga ko ikibazo cya FDLR ari kimwe mu bishobora gutuma amasezerano ya Washington atagera ku ntego zayo mu gihe kitari kure.
M23 iracyafite ibice byinshi byo muri Kivu
Nubwo ibiganiro bya politiki bikomeje, raporo z’umutekano zigaragaza ko AFC/M23 ikomeje gukomeza ubuyobozi bwayo mu bice byinshi bya Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo.
Ibyo byatumye bamwe mu basesenguzi bibaza niba ibiganiro bya Doha bishobora gutanga amahoro arambye mu gihe ku butaka hakiriho impinduka nke zigaragara ku ruhande rw’umutekano.
Hari kandi amakuru avuga ko mu duce twa Masisi na Walikale hakomeje kuboneka ubushyamirane hagati y’imitwe ishyigikiye Leta n’imitwe irimo Wazalendo, ibintu bikomeza guteza impungenge abaturage baho.
Impuguke zikurikirana ikibazo cy’Ibiyaga Bigari zivuga ko hari inzira ebyiri z’amahoro zirimo kugenda icyarimwe:
Ibiganiro bya Washington hagati y’u Rwanda na RDC;
Ibiganiro bya Doha hagati ya RDC na AFC/M23.
Icyakora, bavuga ko ayo masezerano yombi ashobora kutagira umusaruro urambye niba ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro, cyane cyane FDLR na M23, kidakemuwe mu buryo bumwe kandi bwumvikanweho n’impande zose.
Abarokotse intambara bo bakeneye amahoro kurusha ibiganiro
Mu gihe abayobozi bakomeje ibiganiro by’ubuhuza, abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo bakomeje guhura n’ingaruka zikomeye zirimo:
kwimurwa mu byabo,
kubura ibiribwa,
ikibazo cy’ubuvuzi,
n’umutekano muke ukomeje kurangwa mu bice byinshi bya Kivu.
Imiryango itanga ubutabazi ikomeje gusaba impande zose kwirinda ibikorwa bishobora guhungabanya ubuzima bw’abasivili no koroshya uburyo ubutabazi bugera ku baturage.
Nubwo ibiganiro bya Doha bikomeje gutanga icyizere ku mpapuro, amakuru yo kuri uyu wa 12 Kanama 2026 agaragaza ko amahoro mu burasirazuba bwa RDC akiri kure kugerwaho, kuko ikibazo cya M23, FDLR n’igenzura ry’ibice bya Kivu gikomeje kuba ishingiro ry’amakimbirane hagati y’impande zihanganye.
Rwandatribune.rw