U Rwanda n’u Bubiligi byemeranyije gusubukura umubano wa dipolomasi, nyuma y’amezi 18 ibihugu byombi bidafitanye umubano usanzwe wa dipolomasi.
Iki cyemezo cyatangajwe ku wa Kabiri, tariki ya 22 Nzeri 2026, mu gihe abayobozi b’ibihugu byombi bari i New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, aho hateraniye Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye.
Umwanzuro wo gusubizaho uyu mubano washyizweho umukono na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane Mpuzamahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Bubiligi, Maxime Prévot.
Mu itangazo rihuriweho n’impande zombi, bavuze ko u Rwanda n’u Bubiligi byiyemeje kongera gutangira umubano wa dipolomasi ndetse no kongera gufungura ambasade zabyo mu gihe cya vuba.
Ambasade zizongera gukora
Nubwo ambasade zombi zizongera gufungura imiryango, ntabwo abazihagararira bazahita baba Abambasaderi.
Mu ntangiriro, buri ambasade izayoborwa n’uhagarariye igihugu by’agateganyo, uzwi nka chargé d’affaires ad interim, afashijwe n’umudipolomate cyangwa umukozi ushinzwe ibibazo bya konsuleri ndetse n’itsinda rito ry’abakozi.
Nyuma ni bwo ibihugu byombi bizatangira inzira yo gusabira abahagarariye ambasade kwemerwa nk’Abambasaderi, binyuze mu buryo bwa dipolomasi buzwi nka agrément.
U Rwanda kandi ruzagira Ambasaderi uhagarariye igihugu i Buruseli uzaba anahagarariye u Rwanda mu Muryango w’Ubumwe bw’u Burayi.
Umubano wari warazambye kubera ikibazo cya RDC
U Rwanda rwari rwaraciye umubano wa dipolomasi n’u Bubiligi ku wa 17 Werurwe 2025, nyuma y’ubwumvikane buke bukomeye hagati y’ibihugu byombi ku birebana n’umutekano n’imirwano iri mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Kigali icyo gihe yashinjaga u Bubiligi kugira uruhande bubogamiraho mu bibazo bya RDC no gukorera u Rwanda ubuvugizi butari mu murongo rwemeranyaho.
Ku rundi ruhande, u Bubiligi bwamaganye icyemezo cyo guca umubano, ndetse na bwo buza gufata ibyemezo birimo kohereza mu Rwanda abadipolomate b’u Rwanda no guhagarika imwe mu mishinga y’ubutwererane hagati ya za Guverinoma z’ibihugu byombi.
Icyo gihe kandi ikibazo cyari gifitanye isano n’uko u Bubiligi n’abandi bafatanyabikorwa b’u Burayi barebaga intambara iri mu burasirazuba bwa RDC n’ibikorwa by’umutwe wa AFC/M23.
Ibihugu byo mu Burengerazuba, birimo u Bubiligi, byagiye bishinja u Rwanda gutera inkunga AFC/M23, mu gihe Kigali yakomeje kubihakana.
U Rwanda rwo ruvuga ko ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC gifitanye isano n’ibibazo by’umutekano ku mipaka yarwo ndetse n’umutwe wa FDLR rufata nk’iterabwoba.
Ni iki cyatumye imiryango yongera gufunguka?
Itangazo ry’ibihugu byombi rivuga ko icyemezo cyo gusubizaho umubano cyaje nyuma y’inama n’ibiganiro bitandukanye, birimo ibiganiro bitari iby’inama zemewe byahuje Minisitiri Nduhungirehe na Maxime Prévot mu mezi ashize.
Muri ibyo biganiro, impande zombi zaganiriye ku bibazo byari byarateje ubwumvikane buke, ndetse zemeranya kubikemura binyuze mu biganiro.
U Rwanda n’u Bubiligi kandi byashimiye Qatar uruhare yagize mu kongera guhuza impande zombi. Qatar yafashije gutegura inama ya mbere yahuje Nduhungirehe na Prévot i Doha muri Kamena 2025, nyuma y’amezi atatu gusa umubano w’ibihugu byombi ucitse.
Kuva icyo gihe, ibiganiro hagati y’abayobozi byarakomeje kugeza ubwo habayeho kumvikana ku gusubizaho umubano.
Gusubukura umubano ntibivuze ko ibibazo byose byakemutse
Nubwo ambasade zigiye kongera gufungura, u Rwanda n’u Bubiligi ntibigeze batangaza ko bumvikanye kuri buri kibazo cyari cyarabateje ubwumvikane buke.
Ahubwo ibihugu byombi byiyemeje gukomeza ibiganiro bifunguye, bivugisha ukuri kandi bisobanutse, cyane cyane ku ngingo bikomeje kutumvikanaho.
Minisitiri Maxime Prévot yavuze ko gusubizaho umubano wa dipolomasi bitavuze ko u Bubiligi buhindura imyanya yabwo ku bibazo bwari busanzwe bufite, cyane cyane ku bijyanye n’ubusugire n’ubwigenge bw’ubutaka bwa RDC.
Yagaragaje ko ahubwo kongera kugira umubano wa dipolomasi biha impande zombi inzira zisanzwe zo kuganiriramo ibibazo bitandukanye, nubwo hakiriho ibyo batumvikanaho.
Ku ruhande rw’u Rwanda, Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko gusubukura umubano bishobora gutanga umusingi w’igihe gishya cy’ibiganiro byubaka, bishingiye ku kubahana.
Umubano mushya ushingiye ku biganiro
Mu byemejwe n’impande zombi harimo gukomeza kubaka umubano ushingiye ku kubahana, kutivanga mu bibazo by’imbere mu kindi gihugu ndetse no gukemura ibitandukanyije impande zombi binyuze mu biganiro.
Ibi bivuze ko Kigali na Buruseli bizongera kugira inzira isanzwe y’ibiganiro bya dipolomasi, mu gihe ibihugu byombi bikomeje kugira imyanya itandukanye ku bibazo byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari, by’umwihariko ku bibera mu burasirazuba bwa RDC.
Gusubizaho umubano kandi bishobora kugira ingaruka ku mubano w’u Rwanda n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, kubera ko u Bubiligi ari kimwe mu bihugu bigize uwo Muryango kandi kikaba cyaragize uruhare mu biganiro n’ibikorwa by’u Burayi birebana n’umutekano wo mu burasirazuba bwa RDC.
Kugeza ubu, nta tariki ndakuka yatangajwe yo kongera gufungura ambasade zombi, ariko itangazo rihuriweho rivuga ko zizongera gukora mu gihe cya vuba.
Bityo, icyemezo cyo ku wa 22 Nzeri 2026 gisubije ku murongo umubano wa dipolomasi hagati y’u Rwanda n’u Bubiligi, ariko ibiganiro ku bibazo byatumye umubano uzamo agatotsi bikaba bizakomeza mu rwego rushya rwa dipolomasi.
Rwandatribune.rw