Bamwe mu baturage ba Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), babinyujije ku banyamategeko babo, bagejeje ku Rukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha (ICC) ikirego gisaba ko hakorwa isuzuma ku bikorwa bavuga ko bishobora kuba bigize ibyaha byibasiye inyokomuntu byakozwe n’abantu cyangwa inzego zifitanye isano n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi.
Iki kirego cyashyikirijwe Ubushinjacyaha bwa ICC ku wa 10 Nyakanga 2026, gishingiye ku bikorwa 11 abarega bavuga ko byabereye mu bice bitandukanye bya RDC hagati y’umwaka wa 2024 n’ubu.
Mu birego byatanzwe harimo impfu n’imvune byabereye muri gereza ya Makala i Kinshasa nyuma y’igerageza ryo gutoroka ryabaye mu 2024, ndetse n’ibindi bikorwa by’ubwicanyi n’ihohoterwa bivugwa ko byakorewe abaturage muri Lubumbashi, Kolwezi no mu bice byahoze bigize intara ya Katanga.
Ni iki abanyamategeko basaba ICC?
Abanyamategeko bahagarariye aba baturage ntibasabye ko hahita hafatwa cyangwa hakurikiranwa abayobozi ba RDC.
Ahubwo bifashishije Ingingo ya 15 y’Amasezerano ya Roma, ibemerera kugeza amakuru ku Bushinjacyaha bwa ICC kugira ngo busuzume niba hari impamvu zatuma hafungurwa iperereza.
Ibi bivuze ko kugeza ubu, ICC itaratangira urubanza cyangwa ngo ishinje umuntu uwo ari we wese.
Ni Ubushinjacyaha bw’uru rukiko buzabanza gusuzuma ibimenyetso byatanzwe mbere yo gufata umwanzuro ku cyakorwa.
Ni ibihe birego bishinjwa ubutegetsi bwa Tshisekedi?
Abarega bavuga ko hari ibikorwa by’ihohoterwa byakozwe n’abantu cyangwa imitwe ifitanye isano n’ubutegetsi, harimo n’umutwe w’urubyiruko Force du Progrès, uvugwa ko wegereye ishyaka riri ku butegetsi rya UDPS.
Umunyamategeko Hervé Diakiese yavuze kandi ko amagambo yatangajwe n’abantu bamwe bo mu nzego za Leta cyangwa abazegereye ashobora kuba yaragize uruhare mu gukwirakwiza imvugo zishobora guteza amacakubiri ashingiye ku moko.
Abarega bavuga ko batizeye ko ubutabera bwo muri RDC bwakora iperereza ryigenga kandi riboneye, ari yo mpamvu bahisemo kwiyambaza ICC.
Leta ya RDC irabivugaho iki?
Kugeza ubu, Guverinoma ya RDC ntiragira icyo itangaza kuri iki kirego.
Gusa, mu bihe byashize yakunze guhakana ibirego biyishinja kugira uruhare cyangwa kwihanganira ihohoterwa rikorerwa abaturage.
Intambwe ikurikiraho ni iyihe?
Ubushinjacyaha bwa ICC buzabanza gusuzuma niba:
Ibyaha bivugwa biri mu bubasha bw’uru rukiko;
Bifite uburemere busabwa n’Amasezerano ya Roma;
Niba ubutabera bwa RDC bwarashoboye cyangwa bwarananiwe kubikurikirana.
Kugeza ubu, nta perereza riratangizwa kandi nta muyobozi cyangwa urwego rwa RDC rurashinjwa mu buryo bwemewe n’ICC.
Icyatanzwe ni ubusabe bwo gusuzuma amakuru yatanzwe kugira ngo harebwe niba hari impamvu zatuma hafatwa indi myanzuro.
rwandatribune.rw