U Rwanda rurasaba ko amategeko mpuzamahanga avugururwa kugira ngo ashyireho uburyo bunoze bwo gutanga indishyi ku barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, rugaragaza ko amategeko asanzweho afite icyuho mu gukemura ibibazo by’abahuye n’ingaruka z’ibyaha bya Jenoside.
Iyi ngingo iri mu byaganiriweho mu nama ya 15 y’Umuryango Nyafurika w’Abahanga mu Mategeko Mpuzamahanga (African Society of International Law – AfSIL), yabereye i Kigali kuva ku wa 6 kugeza ku wa 7 Ugushyingo 2026.
Iyi nama yibanze ku ruhare rw’amategeko mpuzamahanga mu gutanga indishyi ku bantu n’ibihugu byagizweho ingaruka n’amateka y’akarengane, ubucakara, ubukoloni ndetse n’ibyaha bikomeye byakorewe inyokomuntu.
U Rwanda rwagaragaje ko hakenewe guhindura uburyo amategeko mpuzamahanga ateganya gutanga indishyi, kugira ngo n’abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi babone ubutabera burimo no gusubizwa ibyangijwe cyangwa kwishyurwa ibihombo batewe.
Iki kibazo gifite umwihariko kuko ingaruka za Jenoside zitagarukira ku buzima bw’abayirokotse gusa, ahubwo zirimo no gusenya imiryango, kwangiza imitungo, gusiga abantu bafite ibikomere by’igihe kirekire no kubasigira ibibazo by’ubukungu n’imibereho.
Abitabiriye iyi nama baganiriye ku buryo Afurika yakoresha amategeko mpuzamahanga mu gushaka ibisubizo birambye ku bibazo by’indishyi, ndetse n’uko amategeko n’inzego mpuzamahanga byakongerwamo uburyo bunoze bwo guha ubutabera abahuye n’akarengane.
Inama yafunguwe ku mugaragaro ku wa 6 Ugushyingo, aho Minisitiri w’Ubutabera w’u Rwanda, Dr Emmanuel Ugirashebuja, yari mu bayobozi bari bayitabiriye.
Harimo kandi Perezida wa AfSIL, Prof. Makane Moïse Mbengue, n’umucamanza w’Urukiko Mpuzamahanga rw’Ubutabera (ICJ), Judge Dire Tladi, watanze ikiganiro nyamukuru.
Iyi nama yitabiriwe n’impuguke mu mategeko, abashakashatsi, abanyamategeko n’abandi bafite aho bahuriye n’ubutabera mpuzamahanga.
Kuba u Rwanda rugaragaza ikibazo cy’indishyi za Jenoside yakorewe Abatutsi muri iyi nama biri mu biganiro bigamije gushaka uburyo amategeko mpuzamahanga arushaho gutanga ibisubizo ku bantu bahuye n’ibyaha bikomeye, aho ubutabera butagarukira gusa ku guhana ababikoze.
