Mu gihe hashize amezi menshi ibiganiro bya dipolomasi biyobowe n’impande zitandukanye bigamije kugarura amahoro mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), haracyibazwa niba koko intambara imaze imyaka irenga 30 yarageze ku musozo wayo.
Kuva mu ntangiriro z’umwaka wa 2025, habaye ibiganiro bikomeye byabereye i Washington bihuje u Rwanda na RDC, ndetse n’ibya Doha muri Qatar byahuje Leta ya RDC n’umutwe wa M23.
Nubwo izi gahunda zose zagaragajwe nk’intambwe ikomeye mu gushaka amahoro, imirwano iracyavugwa mu bice bimwe na bimwe byo mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.
Abasesenguzi mu bya politiki n’umutekano bavuga ko ibiganiro byatanze icyizere kurusha ibindi byabanje, ariko bakagaragaza ko amahoro arambye atazava ku gusinya amasezerano gusa.
Bemeza ko ikibazo cya Congo gifite imizi yimbitse irimo umutekano ku mipaka, imitwe yitwaje intwaro, ikibazo cy’impunzi, intege nke z’inzego za Leta ndetse n’ihangana rishingiye ku mutungo kamere.
Hari ababona ko amasezerano ya Washington yatanze umurongo mushya mu mubano w’u Rwanda na RDC, ariko bakibaza niba impande zombi zizakomeza kuyashyira mu bikorwa uko yakabaye.
Ku rundi ruhande, ibiganiro bya Doha bikomeje guhura n’imbogamizi zituruka ku kutumvikana ku ngingo zimwe na zimwe hagati ya M23 na Leta ya Kinshasa.
Amerika irimo gushaka amahoro cyangwa inyungu zayo?
Kimwe mu bibazo bikomeje kuvugwa ni uruhare rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika muri iki kibazo.
Kuba Washington yarabaye umuhuza ndetse ikanagaragaza ubushake bwo kongera ishoramari mu rwego rw’amabuye y’agaciro muri RDC, byatumye bamwe mu basesenguzi bibaza niba inyungu z’ubukungu zitaba ziri inyuma y’iyi dipolomasi.
Hari abavuga ko amahoro ari yo shingiro ry’ishoramari, bityo ko Amerika ishobora kuba ishaka icyarimwe guhagarika intambara no kurinda inyungu zayo mu karere gafite umutungo kamere ukomeye.
Abandi bo bavuga ko amahanga yose afite inyungu muri RDC, bityo ko icy’ingenzi ari uko izo nyungu zitabangamira amahoro n’ubusugire bw’igihugu.
Ese amahoro ari hafi?
Abasesenguzi benshi bahuriza ku kuba amahirwe yo kurangiza intambara ahari kurusha uko byari bimeze mu myaka yashize. Icyakora, baburira ko amahoro atazagerwaho mu gihe hakiri ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro, kutizerana hagati y’impande zirebwa n’iki kibazo ndetse n’ikibazo cyo gushyira mu bikorwa ibyemeranyijwe.
Banagaragaza ko amasezerano yose azasinywa azagerwaho ari uko abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC bazongera kugira umutekano, impunzi zigatahuka ku bushake kandi ibikorwa by’intambara bigahagarara burundu.
Nubwo ibiganiro bya Washington na Doha byatanze icyizere gishya, abasesenguzi bavuga ko urugendo rugana ku mahoro arambye rukiri rurerure.
Intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC ishobora kurangira, ariko bizaterwa n’ubushake bwa politiki bw’impande zose, kubahiriza amasezerano no gukemura ibibazo by’umuzi bimaze imyaka myinshi biteza umutekano muke muri aka karere.
Kugeza ubu, ikibazo gikomeje kwibazwa n’abaturage bo mu karere no ku rwego mpuzamahanga kiracyari kimwe: Ese aya masezerano azaba intangiriro y’amahoro arambye, cyangwa aziyongera ku yandi menshi atarigeze ashyirwa mu bikorwa?
Rwandatribune.rw
