Imyigaragambyo y’abacukuzi b’amabuye y’agaciro bakorera mu buryo gakondo yahungabanyije ibikorwa by’imibereho n’ubukungu mu duce dutandukanye tw’umujyi wa Kolwezi, mu Ntara ya Lualaba muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ku wa Mbere tariki ya 19 Ukwakira 2026.
Abigaragambyaga baramagana ibikorwa byo kugenzura ibigo bitunganya amabuye y’agaciro n’ahagurishirizwa ayo mabuye, bavuga ko bibangamira imirimo yabo.
Nk’uko Radio Okapi yabitangaje, imyigaragambyo yabaye nyuma y’igikorwa cyo kugenzura ibigo bitunganya amabuye y’agaciro n’ahacururizwa umusaruro w’abacukuzi.
Abacukuzi bakora mu buryo gakondo bagaragaje ko batishimiye uburyo iryo genzura rikorwa, bavuga ko ribangamira uburyo amabuye bacukura agera ku isoko kandi rikagira ingaruka ku bikorwa byabo bya buri munsi.
Iyi myigaragambyo yahise ihungabanya ibikorwa mu bice bitandukanye by’umujyi wa Kolwezi, uri mu karere gafite ibikorwa byinshi by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri RDC.
Uyu mujyi ni umwe mu duce tw’ingenzi mu bukungu bw’Intara ya Lualaba, ahakorerwa ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, akaba ari na yo mpamvu impinduka zigira ingaruka kuri uru rwego zishobora kugira ingaruka ku mibereho y’abaturage benshi.
Uduce twa Luilu, Kasulo, UCK, Tshala, Kanina, Musonoie na Kazembe ni two twibasiwe cyane n’iyi myigaragambyo.
Umuhanda wa T17 na wo wagaragajwe mu duce ibikorwa byahungabanyijwe. Amakuru yatangajwe na Radio Okapi avuga ko urujya n’uruza rw’ibinyabiziga rwahungabanye, mu gihe ibikorwa by’ubucuruzi mu bice bimwe by’umujyi byagabanutse.
Umwuka mubi warushijeho gukara ku muhanda uhuza Kasulo na Luilu, aho ibinyabiziga byatewe amabuye, ndetse bamwe mu bagenzi bakomeretse. Ku muhanda munini wa 39, hazwi nka Route nationale n°39, hatwitswe amapine mu rwego rwo kugaragaza imyigaragambyo.
Ibindi bikorwa by’urugomo byavuzwe mu duce twa Kanina na Musonoie, aho abigaragambyaga bateye amabuye ibinyabiziga, bigatuma kugenda mu mihanda imwe n’imwe bigorana. Ibyo byateje impungenge ku mutekano w’abaturage, cyane cyane abari mu ngendo, abacuruzi n’abandi bakoresha iyo mihanda mu kazi kabo ka buri munsi.
Imyigaragambyo yanagize ingaruka ku burezi, kuko amashuri menshi yo mu duce twibasiwe yahisemo kurekura abanyeshuri mbere y’igihe gisanzwe, mu rwego rwo kwirinda ko bagirirwa nabi. Abanyeshuri bambaye impuzankano z’ishuri bagaragaye biruka mu mihanda itandukanye, berekeza mu ngo zabo mu gihe umutekano wari wahungabanye.
Abatangabuhamya bavuze ko polisi yakoresheje ibyuka biryana mu maso, bizwi nka gaz lacrymogène, mu rwego rwo gutatanya abigaragambyaga no guhangana n’iyo myigaragambyo.
Hari amakuru y’abantu bakomeretse, ariko kugeza igihe inkuru ya Radio Okapi yatangazwaga, nta mubare ntakuka w’abakomeretse wari watangajwe n’inzego zibishinzwe. Nta makuru arambuye yari yatangajwe ku byangiritse cyangwa ku zindi ngaruka zatewe n’iyi myigaragambyo.
Iyi myigaragambyo yongeye kugaragaza ibibazo bishobora kuvuka hagati y’abakora ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu buryo gakondo n’inzego zigenzura ibikorwa by’ubu bucuruzi. Abacukuzi bagaragaje ko ibikorwa byo kugenzura ibigo bitunganya amabuye y’agaciro n’ahagurishirizwa ayo mabuye bibangamira imirimo yabo.
Icyakora, amakuru yatangajwe ntiyasobanuye mu buryo burambuye impamvu zemewe n’inzego zibishinzwe zatumye iryo genzura rikorwa, cyangwa amabwiriza nyirizina abigaragambyaga bavuga ko abangamira ibikorwa byabo.
Hakenewe ibisobanuro by’inzego zibishinzwe kugira ngo hamenyekane intego y’iryo genzura, uburyo rikorwa n’ingamba zishobora gufatwa kugira ngo ibikorwa by’ubucukuzi bikomeze gukorwa hubahirizwa amategeko.
Mu gihe ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ari kimwe mu bikorwa by’ingenzi mu bukungu bwa Lualaba, guhungabana kwabwo bishobora kugira ingaruka ku bacukuzi, abacuruzi, abatunganya amabuye y’agaciro n’abandi baturage batunzwe n’uru rwego.
Radio Okapi yatangaje ko yagerageje kuvugana n’abayobozi b’umujyi wa Kolwezi kugira ngo igire icyo batangaza ku mpamvu z’iyi myigaragambyo, uko umutekano wari uhagaze n’ingamba zafashwe, ariko ntiyabashije kubabona.
Kugeza igihe iyi nkuru yatangazwaga, nta mubare wemejwe w’abakomeretse wari watangajwe, kandi nta bisobanuro birambuye by’abayobozi ku mpamvu z’igenzura ryateje imyigaragambyo byari byabonetse.
Ibyakurikiye iyi myigaragambyo, birimo kwibaza niba ibikorwa by’ubucuruzi n’ingendo byasubiye uko bisanzwe ndetse n’uko ikibazo cy’abacukuzi kizakemurwa, ntibyari byasobanurwa mu makuru yatangajwe.
BARAKA Esther
Rwandatribune.rw